زنده بودن خضر، در پاسخ به بسیاری از شبهات، فصل الخطاب است؛ از جمله در بحث عمر طولانی حضرت حجت عجل الله تعالی فرجه الشریف .

حضرت خضر علیه السلام یکی از اولیای الهی است داستان همراهی و حضرت موسی علیه السلام در قرآن کریم مشهور است. بسیاری از مسلمانان بر این باورند که او هم اکنون نیز زنده است. روایاتی نیز در این باره در منابع شیعیان و اهل تسنن وجود دارد.

زنده بودن خضر، در پاسخ به بسیاری از شبهات، فصل الخطاب است؛ از جمله در بحث عمر طولانی حضرت حجت عجل الله تعالی فرجه الشریف .

ابن تیمیه حرانی متوفای۷۲۸هـ اما در این باره دچار تناقض‌گویی شده است . گاهی پذیرفته است که خضر و همچنین الیاس زنده هستند و تمام استدلال مخالفان را قاطعانه پاسخ می‌دهد و گاهی مدعی می‌شود که آن دو زنده نیستند و از دنیا رفته‌اند!.

اثبات زنده بودن حضرت خضر علیه السلام

در کتاب مجموع فتاوای ابن تیمیه آمده است:

سُئِلَ الشَّیْخُ – رَحِمَهُ اللَّهُ -:

هَلْ کَانَ الْخَضِرُ عَلَیْهِ السَّلَامُ نَبِیًّا أَوْ وَلِیًّا؟ وَهَلْ هُوَ حَیٌّ إلَى الْآنَ؟ وَإِنْ کَانَ حَیًّا فَمَا تَقُولُونَ فِیمَا رُوِیَ عَنْ النَّبِیِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ: ” {لَوْ کَانَ حَیًّا لَزَارَنِی} ” هَلْ هَذَا الْحَدِیثُ صَحِیحٌ أَمْ لَا؟

فَأَجَابَ:

أَمَّا نُبُوَّتُهُ: فَمِنْ بَعْدِ مَبْعَثِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ لَمْ یُوحَ إلَیْهِ وَلَا إلَى غَیْرِهِ مِنْ النَّاسِ وَأَمَّا قَبْلَ مَبْعَثِ النَّبِیِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ فَقَدْ اُخْتُلِفَ فِی نُبُوَّتِهِ …

وَأَمَّا حَیَاتُهُ: فَهُوَ حَیٌّ. وَالْحَدِیثُ الْمَذْکُورُ لَا أَصْلَ لَهُ وَلَا یُعْرَفُ لَهُ إسْنَادٌ بَلْ الْمَرْوِیُّ فِی مُسْنَدِ الشَّافِعِیِّ وَغَیْرِهِ: أَنَّهُ اجْتَمَعَ بِالنَّبِیِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ قَالَ إنَّهُ لَمْ یَجْتَمِعْ بِالنَّبِیِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ فَقَدْ قَالَ مَا لَا عِلْمَ لَهُ بِهِ فَإِنَّهُ مِنْ الْعِلْمِ الَّذِی لَا یُحَاطُ بِهِ.

وَمَنْ احْتَجَّ عَلَى وَفَاتِهِ بِقَوْلِ النَّبِیِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ ” {أَرَأَیْتُکُمْ لَیْلَتَکُمْ هَذِهِ فَإِنَّهُ عَلَى رَأْسِ مِائَهِ سَنَهٍ لَا یَبْقَى عَلَى وَجْهِ الْأَرْضِ مِمَّنْ هُوَ عَلَیْهَا الْیَوْمَ أَحَدٌ} ” فَلَا حُجَّهَ فِیهِ فَإِنَّهُ یُمْکِنُ أَنْ یَکُونَ الْخَضِرُ إذْ ذَاکَ عَلَى وَجْهِ الْأَرْضِ.

از شیخ (ابن تیمیه) سؤال شد:

خضر علیه السلام پیامبر بود یا ولی؟ آیا او تا امروز زنده است ؟ اگر زنده است، نظر شما در باره این روایت چیست که از رسول خدا صلی الله علیه وآله نقل شده که فرمود: اگر زنده بود، مرا زیارت می‌کرد. آیا این روایت صحیح است یا خیر؟

پس پاسخ داد:

اما نبوت خضر. پس از مبعث رسول خدا صلی الله علیه وآله به او و هیچ کس دیگری وحی نشده است. اما قبل از مبعث پیامبر در باره نبوت او اختلاف شده است …

اما زنده بودن خضر : او زنده است و این روایتی که نقل شده، ریشه ندارد و برای آن سندی دیده نشده است. بلکه در مسند شافعی و دیگر کتاب‌ها روایت شده است که او رسول خدا صلی الله علیه وآله را ملاقات کرده است. کسانی که گفته‌اند آن حضرت را ندیده، سخنی گفته است که در باره آن آگاهی ندارد؛ زیرا این مسأله از علومی که به او نمی‌توان احاطه پیدا کرد.

کسانی که برای وفات خضر به این روایت رسول خدا صلی الله علیه وآله استدلال کرده‌اند که آن حضرت فرمود: «این شب را به یاد داشته باشید، صد‌سال پس از این ، هیچ یک از کسانی که در روی زمین هستند، باقی نخواهند ماند» این روایت دلالت بر این مسأله ندازد؛ زیرا ممکن است خضر در آن لحظه ، روی زمین بوده باشد!!.

مجموع الفتاوى، ج۴، ص۳۳۸.

 

 

 

*****

 

انکار زنده بودن حضرت خضر علیه السلام

اما در صفحه قبل در پاسخ به سؤالی مشابه مدعی می‌شود که خضر و الیاس از دنیا رفته‌اند:

وَسُئِلَ – رَحِمَهُ اللَّهُ -:

عَنْ ” الْخَضِرِ ” وَ ” إلْیَاسَ “: هَلْ هُمَا مُعَمَّرَانِ؟ بَیِّنُوا لَنَا رَحِمَکُمْ اللَّهُ تَعَالَى.

فَأَجَابَ:

إنَّهُمَا لَیْسَا فِی الْأَحْیَاءِ؛ وَلَا مُعَمَّرَانِ؛ وَقَدْ سَأَلَ إبْرَاهِیمُ الْحَرْبِیُّ أَحْمَدَ بْنَ حَنْبَلٍ عَنْ تَعْمِیرِ الْخَضِرِ وَإِلْیَاسَ وَأَنَّهُمَا بَاقِیَانِ یَرَیَانِ وَیُرْوَى عَنْهُمَا فَقَالَ الْإِمَامُ أَحْمَدُ: مَنْ أَحَالَ عَلَى غَائِبٍ لَمْ یُنْصِفْ مِنْهُ؛ وَمَا أَلْقَى هَذَا إلَّا شَیْطَانٌ. وَسُئِلَ ” الْبُخَارِیُّ ” عَنْ الْخَضِرِ وَإِلْیَاسَ: هَلْ هُمَا فِی الْأَحْیَاءِ؟ فَقَالَ: کَیْفَ یَکُونُ هَذَا وَقَدْ قَالَ النَّبِیُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ {لَا یَبْقَى عَلَى رَأْسِ مِائَهِ سَنَهٍ مِمَّنْ هُوَ عَلَى وَجْهِ الْأَرْضِ أَحَدٌ} “؟ وَقَالَ أَبُو الْفَرَجِ ابْنُ الْجَوْزِیِّ: قَوْله تَعَالَى {وَمَا جَعَلْنَا لِبَشَرٍ مِنْ قَبْلِکَ الْخُلْدَ} وَلَیْسَ هُمَا فِی الْأَحْیَاءِ وَاَللَّهُ أَعْلَمُ.

از ابن تیمیه در باره خضر و الیاس سؤال شد: آیا آن‌ها از کسانی هستند که عمر طولانی داشته‌اند؟

جواب داد:

هر دوی آن‌ها نه زنده هستند و نه عمر طولانی داشته‌اند.

ابراهیم حربی از احمد بن حنبل در باره عمر طولانی خضر و الیاس سؤال کرد و این که آیا آن‌ها زنده هستند و از آن‌ها روایت می‌شود؟

امام احمد گفت: هر کس بر غائبی حواله دهند، از او دریافت نکرده؛ بلکه این سخن را تنها شیطان القاء کرده است.

از بخاری در باره خضر و الیاس سؤال شد که آیا آن‌ دو زنده هستند یا خیر؟ گفت: چگونه ممکن است زنده باشد؛ در حالی که رسول خدا صلی الله علیه وآله فرمود: «هیچ یک از کسانی که الآن روی زمین هستند، در اول سال صد باقی نخواهند ماند».

ابو الفرج ابن جوزی گفته: این سخن خداوند که می‌فرماید: «و پیش از تو براى هیچ بشرى جاودانگى [در دنیا] مقرر نکردیم» ثابت می‌کند که خضر و الیاس زنده نیستند.

مجموع الفتاوى، ج۴، ص۳۳۷.

 

بالأخره خضر و إلیاس زنده هستند یا از دنیا رفته‌اند؟ یا هر زمان که به نفع‌تان بوده زنده‌اش می‌کنید و هر زمان که به ضررتان، باید مرده باشند؟